Wormen zijn een van de grootste gezondheidsrisico’s voor schapen en geiten. Tegelijk worden wormen steeds vaker ongevoelig voor ontwormingsmiddelen. In deze gids lees je welke wormen er zijn, hoe je een besmetting herkent en hoe je met mestonderzoek gericht ontwormt.
De belangrijkste parasieten
Deze worm zuigt bloed in de lebmaag. Een zware besmetting leidt tot bloedarmoede, soms zo ernstig dat dieren sterven nog voordat ze dunne mest hebben. Je herkent bloedarmoede aan bleke slijmvliezen in het oog.
Deze wormen beschadigen het slijmvlies van de lebmaag en de dunne darm. Het dier verteert zijn voer slechter, groeit minder en krijgt dunne mest.
Eencellige parasieten, geen wormen. Ze geven vooral problemen bij lammeren van ongeveer 3 tot 12 weken oud, met (soms bloederige) diarree. Volwassen dieren hebben weerstand, maar scheiden wel coccidiën uit. Bij ons zit onderzoek op coccidiose standaard in het mestonderzoek. Lees meer bij coccidiën bij schapen en geiten.
Leverbot komt voor op natte weiden met slootkanten en greppels. Besmettingen ontstaan vooral vanaf half augustus; eitjes in de mest zie je meestal pas vanaf de winter. Laat daarom in de winter een mestonderzoek op leverbot doen. Lees meer bij leverbot.
Zo herken je een wormbesmetting
- dunne mest en een vuile achterhand
- slechte groei of vermageren
- bleke slijmvliezen in het oog: een teken van bloedarmoede
- een dikke keel (oedeem onder de kaak)
- hoesten, bij longwormen
Kijk regelmatig naar de kleur van het slijmvlies in het oog: trek het onderste ooglid iets omlaag. Rood tot roze is goed, bleekroze tot wit wijst op bloedarmoede. Zo zie je snel welke dieren extra aandacht nodig hebben.
Een goed wormbeleid voor je kudde
- Onderzoek vier keer per jaar de mest. Gebruik voor een grote kudde mengmonsters per groep, bijvoorbeeld ooien en lammeren apart, van maximaal 5 dieren per monster.
- Behandel gericht. Ontworm alleen als de uitslag daarom vraagt, en het liefst alleen de dieren die het nodig hebben. De onbehandelde dieren houden wormen in de wei die nog gevoelig zijn voor middelen.
- Doseer op het juiste gewicht. Een te lage dosis maakt wormen sneller ongevoelig.
- Controleer of het middel werkt. Laat 6 tot 8 weken na het ontwormen opnieuw onderzoeken; de besmetting moet met minstens 80% zijn gedaald.
- Let op rond het lammeren. Ooien en geiten scheiden rond het lammeren meer eitjes uit, juist als de jonge dieren de wei in gaan.
- Onderzoek nieuwe dieren voordat ze bij de kudde komen.
Weidebeheer
Schapen en geiten zijn gevoelig voor dezelfde wormen, maar niet voor de wormen van paarden en runderen. Wisselbeweiding met paarden of runderen verlaagt dus de besmetting. Een perceel waarop 12 maanden geen dieren hebben gelopen, geldt als schoon. Laat het gras niet te kort afgrazen: de meeste larven zitten in de onderste 3 cm. Meer tips lees je bij wormbeheersing.
Mestonderzoek voor je kudde
Per dier of als mengmonster, inclusief coccidiose. Uitslag binnen 24 uur.